patho logisch

De verpleegkunde heeft zich ontwikkeld tot een vak met een eigen identiteit: er moeten oplossingen gevonden worden voor problemen van specifieke aard. Het gaat daarbij vooral om de consequenties van het ziek zijn en om het herstel van het normale functioneren. Medische kennis is daarbij onmisbaar, niet als doel op zichzelf maar als hulpmiddel. De verpleegkundige houdt zich doorgaans niet in de eerste plaats bezig met de ziekte, het gaat hem meer om de persoon van de pati“nt. Verplegen zonder de nodige medische kennis is dus eigenlijk niet verantwoord mogelijk. Zeker in de psychiatrie bestaat er een spanningsveld tussen verplegen en medische kennis. Immers, het gevaar bestaat dat de pati“nt uit het beeld verdwijnt als de aandacht te veel is gericht op symptomen en functiestoornissen. Bovendien moet soms een vraagteken worden geplaatst bij het begrip ‘symptoom’ (ziekteverschijnsel).

Stelt P.J. Stolk, psychiater, voor zijn pensionering 10 jaar hoofdopleider van het psychiatrisch centrum ‘Rosenburg’ te Den Haag. Auteur van onder meer: Een soort vuur (1975), De maagd van Schiedam (1980) en Grenservaringen (1986).
De man ook die de eindredactie heeft gevoerd van een boekwerk getiteld: psychiatrie. Waar ik de afgelopen tijd het een en ander uit heb geciteerd. Niet alleen om de wereld van deze belangrijke informatie kond te gaan doen, maar ook om mijn eigen grijze cellen weer wat meer tot leven te wekken. Dat alles onder de noemer: ‘Doen wat je leuk vindt.’ Zoals ooit door mijn cardioloog naar voren is gebracht. Om echter iedere dag opnieuw dingen te gaan doen die ik leuk vind, valt niet altijd mee. Gelukkig bestaat dan de mogelijkheid van de afleiding. En aan die verleiding wil ik me nog weleens overgeven zoals vandaag. Met een viertal, ietwat gedateerde, overdenkingen. Met de variabelen die zich voordoen/voordeden op het pad wat ik zo gaarne in het verleden heb bewandeld: de weg naar het gekkenhuis. Santpoort, nabij Bloemendaal. PZ in de toenmalige volksmond en ‘Meerenberg’ in een nog ander tijdperk.

‘DE PSYCHIATRIE’

Een conglomeraat

van dolers,

looners,loosers en

luna tics.

Een beetje bedoeld om ‘De grote zaal’ van Jacoba van Velde van een wat eigentijds kader te voorzien. Tenslotte beschrijft zij de laatste maanden van de bejaarde Geertruida van der Veen. Eenzaamheid speelt een bijzonder grote rol in haar boekwerk. Nuchter en hartverscheurend volgens Philip Freriks, ambassadeur van Nederland Leest.

DROEVEN

Luister naar de taal

der droeven, zwijgen

zij onder hun tafel

last die zij naar binnen

stouwen, geen heildronk

klinkt, de zaal benauwd vol

lichaamsgeuren, etensresten

monden happen toe, een hand

vol pillen, aangereikt

geen hand die zacht bedankt

klinkt door de zaal der droeven,

zwijgend schuiven zij hun stoelen

weg

verlaten ligt de zaal der droeven

klinkt op hen de taal der droeven.

Een gevaar voor zichzelf en/of voor de omgeving. Iemand tegen zichzelf in bescherming nemen. De eigen verantwoordelijkheid dient, te allen tijde, als uitgangspunt gehandhaafd te blijven. Wilsbekwaam, gedeeltelijk wilsonbekwaam, dan wel geheel onbekwaam. Wanneer Rechters en Burgemeesters rollen gaan spelen en een juridisch steekspel mogelijk een aanvang neemt, kunnen de gevolgen verstrekkend zijn. En in dat gedeelte komt zij naar voren: een dame die ik ooit mocht ontmoeten en waar de naam zelfs nu nog beelden naar boven brengt: Mevrouw Pondman.

VOOR BIJ ZICHZELF

Heel hautain

staat zij,

mondain

met en in

zichzelf te

oreren;

met een genadig

knikje

even later

in een Oostwoud

stoel

zit zij

en declameert.

Als pauzenummer vergt ook dit weer enige toelichting. Want twijfel is er altijd wel. Twijfel schept niet alleen verwarring, twijfel zaait ook onrust. Zodra de onrust zich manifesteert zullen vele hulplijnen een rol gaan spelen. En juist in die hulplijnen kan een klein foutje op gaan treden, waar de betrokkene dan weer het slachtoffer van kan zijn. Zorgvuldigheid pakt ook niet altijd even goed uit. En dan zou Leiden in last kunnen geraken. Ondanks het feit dat juist Leiden die Universiteit binnen zijn grachtengordel kent. Om daar dan te komen behoeft men geen TomTom te raadplegen. Borden wijzen nog steeds de weg. En een openbaar toilet gaat vaak verborgen achter de voordeur van een caf”…

PAUZENUMMER

IK WEET WAAR IK VOOR KOM!

Al die diagnoses, stigma’s en

al die aanverwante troep

waar jullie, hulpverleners,

de ballen verstand van hebt

wel de pretentie bezit

te weten, wat er in mij

omgaat, jullie kunnen mij

nog meer vertellen, nog meer

diagnoses en stigma’s

opplakken, maar

IK weet waar ik voor kom!

Straks naar het fotocaf”. Wacht ons Hopper en van Straten. Zullen Jan en Erik ons verwelkomen. En weten Frits en Anita ongetwijfeld nog steeds waar Abraham de mosterd haalt. Zoals zij deze weten te serveren bij hun ‘bal’, desnoods met brood…