Etersheim dan wel Eters heim

‘Kunnen klompen klepperen…”!’ ‘Een goede vraag, mijn beste Watson!”Daarnaast haast ik mij een wedervraag te stellen: welke wijzen balken meer”‘ ‘Mensen of ezels”‘

Net verlost van het tijdperk Balkenende, heeft het er veel van dat ook deze keer een geschiedenis zich herhaalt. En voor ik in de valkuil van “er was eens…” val, dient gezegd te worden dat deze episode het karakter draagt waarin de koddebeier dan wel de veldwachter een belangrijke rol in de samenleving mocht vervullen. Een tijd ook waarin de leerplichtambtenaar nog lang niet het levenslicht had aanschouwd, laat staan dat er sprake was van een optimale hygiene. Hooguit dat de plattelandsarts een keer in de zoveel tijd van zich liet horen, dan wel zichzelf liet zien. Wanneer een bevalling niet opschoot, wanneer het juist met die hygiene uit de hand was gelopen, het kalf verdronken was, dan wel het kind in de wieg gestorven… een tijd van bijkans een eeuw of wat geleden. Zo rond de vorige eeuwwisseling. Waarbij ook Bartje nog furore zou gaan maken, de gebroeders Beekman en Beekman nog in de kinderschoenen stonden, en Kruimeltje naast Ciske nog voor een omwenteling moest gaan zorgen. Hooguit dat Afke”s tiental zich, in de schaduw van Pieter Jelles Troelstra zich als ondergeschoven kinderen manifesteerden.
De wereld van het kind. Het boerenkind in dit geval. En dan niet zomaar een kind, maar een bijzonder kind. Hetgeen hem vroegtijdig te verstaan was gegeven. Een stevig kind ook. Dat met haver en pap werd grootgebracht. Nu moet dat in die contreien toch wel heel bijzonder zijn geweest, want zover ik vandaag kon zien was er niet meer dan weiland, weiland, een sloot en een dijk te ontdekken. Hooguit een bord wat aangeeft op welke tijdstippen koffie dan wel thee te bekomen zijn. Etersheim. Off all places. Nooit van gehoord…

Niet verwonderlijk! Want het leven toen speelde zich in een heel ander tijdperk af. Een landschap waar zo her en der een boerenbedrijf te vinden was. Waar de koe noch de geit gespaard werd. Waar het enige varken krijsend het onderspit dielf. Of dolf misschien wel. Waar hondenkarren gewoon goed waren. En waar de sociale controle beperkt werd tot Etersheim. Waar Oosthuisen op een dagdeel afstand was. Geen bus te bekennen. En men zich niet druk hoefde te maken omtrent de boodschappen. Albert Heijn was in velden noch wegen te vinden. En de was woei op maandag aan de lijn…
Er was een meester. Niet zomaar een meester maar een boven- en ondermeester. Er waren griffels en leitjes. En er waren verhalen. Want waar mensen zijn, zijn ook verhalen. En de boven- en ondermeester schreef die verhalen op. En ging, niet veel later, naar een grote stad. Alkmaar bijvoorbeeld. Alkmaar wat wel een dag reizen betekende. Hij bezocht daar een pand aan de gracht. Een Oude Gracht. En zag daar de woorden Gebr. Kluitman staan. C. Joh. Kievit werd met de nodige argwaan bekeken. Een schoolmeester uit Etersheim… waar kan die plek onder God”s hoede zich in Godsnaam bevinden. Onder de rook van…

Laat ik mijn verhaal wat intomen. Wij reden al eerder door Etersheim. Toen was er nog geen sprake van enige vorm van herstel. Van restauratie. Nu staan er steigers rond het gebouw. En eerlijk gezegd kan ik niet wachten tot het museum van Dik Trom geopend wordt. Want het moet toch een genot zijn om daar, achterstevoren op een ezel een rondje te gaan maken…