Zonder dollen: dwang twee!

Dwang impliceert geregeld macht en ontregeld onmacht. ‘Ik laat me niet dwingen!’ Maar ben gelijktijdig niet bij machte om mij niet te conformeren. De momenten waarop ik met mijn non-conformisme aan het stoeien was, heb ik dan ook de kous op mijn kop mogen ontvangen. Waarop ik mij weer aan de vigerende regels wist aan te passen. Waardoor ik weer veel later een deel van mijn gedrag als vanzelfsprekend mocht ervaren. Maar waarbij van binnen nog een heidebrand woedde. Ik niet bij machte was dat laatste vuur te doven en mezelf dan ook op een ander moment wederom aan dat hete vuur brandde. Natuurlijk ontkom ook ik niet aan regels. Waar ik stel dat ik me liever in de nabijheid van de uitzondering beweeg, begeef ik me op dat pad wat een glijdende schaal vertegenwoordigt. Een pad, een schaal en mogelijk wat water. Alwaar ik niet twijfel daar een steen in te werpen. De eerste. Niet veel later gevolgd door de uitroepen van anderen. De mensen langs de kant. De mensen die, vanaf die kant, natuurlijk het beste met mij voor hebben. En wat er dan gebeuren kan…
Op je bek gaan kan heel zuiverend gaan werken. Het dwingt je als het ware een compromis met jezelf te sluiten. Het laat je, aan de ene kant, met de vijand mee heulen, de andere kant levert, indirect, rust op. Je begeeft je als het ware in rustig vaarwater. Laat de woelige baren voor wat ze zijn. Haalt gelijktijdig je schouders op en begeeft je weer in de tredmolen van et dagelijks zijn. Het heeft er veel van dat zelfs je eten je beter begint te smaken. De ongekende rust die over je neerdaalt, heeft, in eerste instantie, iets reinigends. Je gaat er zelfs over denken om wat van je ballast overboord te gaan gooien. Je maakt keuzes. Wat wil je houden en wat kan er weg” Niemand die je dwingt. Er is ook niemand die je tot last wilt zijn. En op dat moment…
komt dwingend een vraag naar voren. Ben je wel de mens die je bent” Ben je ook die mens die je wilt zijn” Of wordt je de mens die anderen graag in jou zien” Ben je wel jezelf” Kun je wel jezelf zijn” En als je dan jezelf bent, in hoeverre heb je dan al water aan jouw wijn gelengd” Wijwater” Of verwijtwater” Krijg je dan niet te maken met een verwijtkater” Komt dan die spiegel van pas” Loop je in het gareel dan ook nog uit de pas” Conformeren. Je kunt het vast wel leren! Maar soms ook niet! En dat is dan maar weer goed ook!
Ooit had Jan Kerstens (psychiatrisch verpleegkundig docent) zijn opvatting omtrent de psychiatrische verpleegkunde als volgt omschreven:
“Psychiatrische verpleegkunde is het methodisch hulpverleningsproces, waarbij de psychiatrisch verpleegkundige als lid van een multidisciplinair team een integraal begeleidingsproces ontwikkelt, waarin hij het intermenselijk contact hanteert als een therapeutische relatie en de sfeer rondom dat intermenselijk contact uitbouwt tot een therapeutisch milieus, teneinde de patiënt te begeleiden van een afhankelijke naar een onafhankelijke relatie/situatie.”
Uitgangspunten vanuit een recent verleden. Wijsheden mogelijk door de tijd achterhaalt. Mogelijk nog steeds opportuun. Steeds meer naar de achtergrond geraakt, gewend als wij zijn aan de gangbare eufemismen. Geen isoleer, geen separeer, maar simpelweg sprake van een time-out. Versterkte rustkamers; negeren als therapeutische interventie. Verschuilen achter regels: geen uitzondering meer maar meer de regel. Verwijzen naar het behandelplan, de behandelafspraken en het behandelcontract. De aanpak gebaseerd op eigen verantwoordelijkheid; het probleem dat boven water komt indien het referentiekader ontbreekt. De dwang waaronder de besten gedwongen worden om door te stromen. Naar een eigen kamer. Een eigen woning met toezicht. Beschermd wonen. Beschut wonen. De therapeutische gemeenschap die wordt ingeruild. De overbedden. Of een samengaan van opname- en verblijfspatiënten tegelijkertijd. Misschien om een orthopedagogische reden. Het zichtbaar maken van een verondersteld voorland. Beter ten halve gedraaid dan ten hele gekeerd. Want het had allemaal zo anders kunnen lopen. Als dit en stel dat. Of iets wat doet denken aan een ‘bijna’.
Hang ik nu aan de tijd” Misschien in zekere zin wel. Maar het gaat mij momenteel aan het hart dat het zo gaat zoals het gaat. Bezuinigen. Verhoging van de eigen bijdrage. Van mensen die al weinig grip op hun eigen leven hebben. Mensen die bij vlagen even in de realiteit verkeren. Mensen ook die steeds eenzamer in het leven zijn komen te staan. Door omstandigheden, veelal buiten hun wil om. Zoals de titels van scripties die door mijn handen zijn gegaan: ‘Waar zou het leuker zijn”‘ met op het voorblad een keuze tussen de gevangenis en een psychiatrisch ziekenhuis, ‘Hulp bij zelfdoding’, aan essay wat mij bijzonder aansprak, ‘Rituelen in de psychiatrie’, ‘Leven in twee werelden’, ‘Wie zwijgt heeft levenslang’, een scriptie over incest.
‘Slaaf van je eigen gedachten’, dwangstoornissen. ‘De dissociatieve identiteitsstoornis’, ‘Áls de rook om je hoofd is verdwenen….’
zomaar wat titels. Zonder enige doelstelling lijkt het wel. Maar al die titels vertegenwoordigen afgestudeerde psychiatrisch verpleegkundigen. Bijzonder verpleegkundigen. B-verpleegkundigen. Opgeleid om krankzinnigen te verplegen. Geen roep om dat oude beroep weer als beroep boven water te krijgen. Maar…
MANTELZORGER ZWAAR BELAST
Mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problemen worden zwaarder belast dan mantelzorgers van ouderen. Mensen die werkzaam zijn in deze ‘Bijzondere mantelzorg’ verlenen intensievere en tijdrovender hulp dan mantelzorgers van ouderen. Vaak duurtde zorg ook langer. Een meerderheid van de deelnemers aan het onderzoek gaf aan l meer dan tien jaar zorg te verlenen.
Als gevolg daarvan zien mantelzorgers hun sociale netwerk afbrokkelen. Hierdoor hebben zij het gevoel de zorg niet te kunnen delen en er vaak alleen voor te staan. Zij geven ook aan niet bijster tevreden te zijn over de samenwerking me professionele hulpverleners. Vaak voelen zij zich niet erkend in hun deskundigheid. Zij ervaren de situatie als een machtsstrijd.

Dit alles draagt er aan bij dat zij door de zorg zwaarder belast worden.