hommage

Jeunes filles des Pays Bas. The girls of Holland. Mädchen von Holland. Meisjes van Nederland.

Het is misschien een heidense vraag om er een boek vol foto’s van Nederlandse meisjes mee te beginnen, maar de verleiding is te groot en ik vraag dus: zijn het wel foto’s van Nederlandse meisjes” Zeker – de titel getuigt het en de fotograaf geeft er zijn woord voor, maar dat laatste is al heel suspect, want fotografen hébben geen woorden; juist omdat ze er geen woorden voor hebben, maken ze foto’s.
Er zijn natuurlijk aanwijzingen uit het ongerijmde. Het staat zo goed als vast dat de meisjes die men hierna vindt afgebeeld niet in Japan huizen, en evenmin in China. Dat ruimt op, dat is al bijna een kwart van de wereldbevolking. Ook Australië valt vermoedelijk te schrappen, samen met het gehele Zuidzeegebied, evenals trouwens Afrika en een aanzienlijk deel van het Amerikaanse continent. Met de Verenigde Staten wordt het echter al twijfelachtig, en misschien mogen er van Europa een paar typisch onvrouwelijke staten worden afgetrokken, maar dat kan uitsluitend onder het strengste voorbehoud gescheiden. En dan nog. Hoe staat het met Denemarken” Zijn het geen Deense meisjes” Geen Zweedse” Geen Engelse” Geen Franse”

Men voelt al waar het met die vraag naar toe gaat. Het gaat naar een nog heidenser vraag, en die luidt: bestáát er wel een herkenbaar Nederlands meisje, een gemiddeld Nederlands meisjessoort dat zich naar omschrijfbare eigenschappen onderscheidt van een Belgisch meisjessoort, een Noors meisjessoort of een Duits meisjessoort”
Woorden van wijlen Jan Blokker. Inleidende woorden in de reeks zwarte beertjes 216/217 van A.W. BRUNA & ZOON . UTRECHT. Uit 1959 nota bene. Foto’s waar E. van Moerkerken zijn naam aan heeft gehecht.
Waar vertalers mogelijkerwijze hun hoofden hebben moeten breken, gezien de volgende teksten.
‘Et si demandais une fois encore s’il s’agit bien ici des photos de jeunes filles néerlandaises, je n’oserais pas encore, donner noir sur blanc une réponse catégorique.
Mais on peut bien affirmer que Van Moerkerken par ses photos, même sans parole, donne une réponse affirmative. Et c’est ce dont il s’agissait dans ce petit bouquin.’
‘And if I should have to ask once again if these are really photographs of Dutch girls, I should still be unable to give a plain answer. But we can say that Mr. Van Moerkerken wagers, if not his word, at least his pictures for it, and that is what the book is for.’
‘En als ik dan nog één keer zou moeten vragen of hier wel sprake is van foto’s van Nederlandse meisjes – dan zou ik nog geen onomwonden geschreven antwoord durven geven. Maar wel kan gezegd wezen dat Van Moerkerken er niet zo zeer zijn woord, als wel zijn foto’s voor geeft, en daar gaat het in dit boekje maar om.’

Een Prinses glimlach met een kapsel wat in de loop der tijd nog steeds onveranderd rond haar gezicht prijkt. Een tandartsassistente met de lente in haar ogen, een studente Frans, een huisvrouw uit N.Brabant. Een leerlinge van de U(itgebreid) L(ager) O(nderwijs), gezinsverzorgster, directiesecretaresse, pakster in koekfabriek. Actrice, leerling-vroedvrouw, televisie-omroepster, stewardess en Zeeuwse meisjes. Advocaat, kapsters, typiste, studente archeologie en een leerling-verpleegster. Een kindermeisje, mannequin en fotomodel, keramiste, ouvreuse, stopster en naaister, Officier Leger des Heils, cabaretière, verpleegster en hulp in de huishouding. Een telefoniste inlichtingen, explicatrice Ned. Paviljoen, Expo ’58, heilgymnaste-masseuse, onderwijzeres en leerlingen Lyceum en Kunstnijverheidsschool. Maar ook een dichteres van 22 jaar.

Nostalgie enigszins. Maar deze bijdrage ontkomt niet aan een dubbele boodschap. Want deze bijdrage draag ik op. Aan Mieneke. Als een aandenken. Ter herinnering. Want haar dagen zijn geteld. Zo ook haar nachten…