Illusie

Ik word rijk van mijn illusies. Zeker als ik in een boek van Menno Wigman verkeer. Een boek getiteld HET GESTICHT. Drie maanden Den Dolder. Waarin hij zijdelings refereert aan Santpoort. En ik daar een verhaal aantrof omtrent de Brederodekliniek. Waarvan ik het plan heb bedacht om juist dat deel te gaan citeren. Toch een beetje in de waan van de illusie. Want hoeveel jaren heb ik dar niet doorgebracht in mijn tijd daar” Een kleine drie jaar! Hoeveel illusies heb ik toen mogen aanschouwen” Hoeveel wanen waren niet gebaseerd op een werkelijkheid” Mogelijk een gestoorde werkelijkheid, maar dan nog. Waan en werkelijkheid, illusie en realiteit hebben nog wel eens de neiging om vrolijk door elkaar te kringelen. Gelijk een slang zich kan kronkelen rond een aesculaap. Waarbij de a mogelijk een teken is van een andere tijd, een andere werkelijkheid. Dan dient de a simpelweg om de illusie in stand te houden. Lenen illusies zich daar niet werkelijk voor”
Het bos uit, de stad in.
Begin dit jaar fietste ik nog eens over het verlaten terrein van de inrichting in Santpoort. In de afgebladderde Brederodekliniek waren wat studenten ondergebracht en helemaal links, in de oude verpleegsterswoningen, woonden een stuk of twintig antikrakers. Voor de rest waren alle paviljoens leeg. Het hoofdgebouw, vertelde iemand, werd nog een tijd lang voor brandweeroefeningen gebruikt, maar de vloeren waren inmiddels zo vermolmd dat het pand zo goed als onbegaanbaar was.
Een geliefde bezigheid onder jongeren is om rond middernacht een tocht door paviljoens te maken. Aan de lege flessen, uitgedoofde resten van vuurtjes en graffiti op de muren te zien worden die inrichtingen vaker bezocht dan je zou denken.
Waar zijn die meer dan duizend patienten uit Santpoort eigenlijk gebleven” Voor een deel kwamen ze terecht in een van de vele kleine ‘multifunctionele eenheden’ in Amsterdam, met name in de Bijlmer (De Kempering bijvoorbeeld), waar ze meer dan eens belaagd werden (berovingen, ingegooide ruiten, joelende kinderen…).
Toch heb ik, vooral toen ik net in Amsterdam woonde, ook een stuk of wat oud Santpoorters uit vuilnisbakken zien eten: het percentage patienten onder zwervers in Amsterdam is hoog, heel hoog. Ook in de gevangenis bevinden zich heel wat mensen die daar niet thuishoren. Met dank aan de bezuinigingen van het kabinet-Lubbers – en aan de immer voortvarende psychiatrie die in een handomdraai een hele inrichting had ‘geresocialiseerd.’
In 2007 het licht gezien. Bij Prometheus in Amsterdam. Een Bijzonder werk. Een dichter die probeert de grens tussen poezie en psychiatrie te slechten. Wat hebben poezie en psychiatrie met elkaar te maken” Wat is creativiteit, wat is waanzin” En is het waar dat waanzin sommige dichters vleugels geeft” In dit logboek buigt Wigman zich over de dunne grens tussen gekte en genialiteit en beschrijft hij vol ironie en mededogen het dagelijks leven in de kliniek.
Maar geregeld is dat oude voorschrift ven het Gesticht Meerenberg nog steeds van toepassing:

door rust en kalmte gedijt het leven en geneest de zieke.

Rust en kalmte en dan genezen. In hoeverre laat de huidige maatschappij dit toe” Of is dit nog steeds het bestendigen van de eerder genoemde illusie” Of mensen daar dan rijker van worden…”!