5 (en zestig jaar) mei (geleden)

Want als je zo door stad en ommeland je bezigheden probeert te voorzien van een inhoud, ontkom je er niet aan dat je oog op zaken valt die een vorm van weemoed doen vermoeden.
De trein.
Het openbaar vervoer. Zo af en toe het gevoel van een haring. Veelal op het balkon. Geen uitzicht, waardoor de wereld slechts een vaag vermoeden is. Het wachten op een station. De mededeling dat alleen het voorste treinstel doorgaat. En dan weer in gezwinde pas”
En mensen. Je mist ze geregeld op mijn foto’s. Ik vind het ook wat lastig. De vaart waarmee de mens onderweg kan zijn. De omstandigheden. Zon. Regen. Wind. Grijze luchten. Bewolking. Een vleugje voorjaar. Een vleugje herfst. Gelijk een winkel vol met luchtjes. Rijk aan geuren. Rijk aan kleuren. Schakeringen in veelvoud.
Een trein. Volgeladen. Goederenwagons volgeladen. Met mensen. Waarbij onmenselijkheid een gemeenschappelijkheid is. Waar gezucht wordt, gesteund, gekreund, om water wordt geschreeuwd, en in een hoek een hoop uitwerpselen groeit. En waar geen mogelijkheid bestaat om de trein van zijn bestemming te laten veranderen. Waar het oosten aangeeft dat daar misschien een eindbestemming opdoemt. Mogelijk. En waar, als er al gestopt wordt, soldaten met de loop gericht op die trein, niets anders doen dan dreigen. Dreigen. De dreiging van het onbestemde. Rookwolken die het ergste doen vermoeden. En dat vermoeden ook weet te bewaarheiden..

Maar dat speelt in een andere tijd. Als het ware in een andere dimensie. Iets wat zich krap zeventig jaar geleden voordeed. Waarin treinen zonder bestemming eindigden op kale perrons waar mensen in uniform klaarstaan om de nieuw aangekomenen te selecteren. Ouderen, kinderen, mannen en vrouwen, de zwarte rook die niet veel later nog veel zwarter het zwerk verduistert.
Vandaag is het weer 5 mei en zijn de kinderen die 65 jaar geleden geboren zijn, opeens pensioengerechtigd. Mogen gaan genieten van de AOW en het pensioen dat zij in de afgelopen jaren mogelijk hebben opgebouwd.
5 mei. Bevrijdingsdag. En wij stonden stil bij hen die vielen tot… er paniek ontstond in Amsterdam. Mensen, die juist bij elkaar waren gekomen om te gedenken, in grote paniek in beweging kwamen. Waarbij gewonden zijn gevallen. Op 4 mei!
65 jaar geleden arriveerde in de middag een Duitse delegatie in het hoofdkwartier van veldmaarschalk Montgomery op de L”neburgerheide. Hij die twee-en-een-half jaar tevoren bij El Alamein de ommekeer in de oorlog had helpen bewerkstelligen, aanvaardde de capitulatie van alle Duitse strijdkrachten in Noorwest-Europa.
Maandag 7 mei 1945 vielen op de Dam in Amsterdam nog twee”ntwintig doden en meer dan honderd gewonden bij een wilde Duitse schietpartij. Toen was al twee dagen tevoren in hotel ‘De Wereld’ te Wageningen door Blaskowitz, Generaloberst, de capitulatie getekend. En vandaag zal het waarschijnlijk de laatste keer zijn dat in Wageningen een defil” wordt gehouden.
Dan wordt verleden geschiedenis. Zoals het ook in het plan der bedoelingen ligt om Bevrijdingsdag als be VRIJ dingsdag in het museum te gaan plaatsen. En dat we dan mogelijk gaan vergeten…
In 1945 kwam er een eind aan de grootste door de mensheid zelf veroorzaakte ramp. Is het dan zo gek om daar eens per jaar na een mooie avond van bezinning, een mooie nationale feestdag aan te wijden” De dichter Leo Vroman overleefde die oorlog als gevangene in diverse Japanse kampen. Hij verwoordde het gevoel over het einde van die ene en eigenlijk alle andere oorlogen, met de alleszeggende woorden zijn gedicht ‘Vrede’:

‘Kom vanavond met verhalen hoe de oorlog is verdwenen en herhaal ze honderd malen:

alle malen zal ik wenen’.

ONDERWEG
Zoveel duizend
wezens
op mijn weg
naar
het station hul ik
mij
in stil zwijgen.
Licht
aanraking
een persoon
het wezen
mens,
gestalten als
ik het
balkon met
een bekende
ander
deel.
Trein,
zo vol geladen
wezens
op hun weg
ligt
vast
de toekomst
achter zich
gelaten.