D e P a D en o P' er

‘” en waarvan vooral mannen tussen de dertig en de vijftig het slachtoffer van werden. In het tijdperk dat aan de eigenlijke ziekte voorafging, viel de patiënt op door z’n toenemende vergeetachtigheid en het verlies van zowel verantwoordelijkheidsgevoel als het besef van zedelijkheid en fatsoen. De man in kwestie verwaarloosde behalve de dagelijkse arbeid ook z’n gezin en z’n uiterlijk, en verbraste op onbesuisde wijze zijn vermogen aan excessen en aan de aanschaf van absurde zaken. In zijn gelaat vertoonden zich tijdens dit stadium af en toe kleine trillingen, de spraak was zo nu en dan ontregeld, en de beide oogpupillen reageerden niet meer op licht.’
‘Op het hoogtepunt van de ziekte leefde de patiënt in een absurde grootheidswaan, die vervlochten was met een stemming van grenzeloze euforie. Jong, krachtig, alwetend en onmetelijk rijk als hij zich voelde, wilde hij oceanen leegpompen, steden van goud en zilver bouwen, planeten onderling met de aarde verbinden, tienduizend vrouwen huwen en een ontelbaar aantal kinderen ter wereld brengen. Zijn fantasie kende geen grenzen in uitgebreidheid of getal. Bij herhaling werden deze vlagen van overstelpende en onverstoorbare gelukzaligheid onderbroken door een insult, een duizeling of een aanval van luidruchtige maniakale opwinding.’

‘Pas zeer geleidelijk drong in psychiatrische kring het inzicht door dat de dementia paralytica niet het gevolg was van teleurstellingen, overmatige geestelijke arbeid, alcohol, uitspattongen en dergelijke zoals men tot 1890 nog aangenomen had, maar veroorzaakt werd door een niet tijdig bestreden, voorwoekerende syfilisinfectie, die het centrale zenuwstelsel aantastte.’
Uit: Krankzinnigen gesticht 1880-1910, Joost Vijselaar,” 1982
Een nogal heftige confrontatie indien de context wat onduidelijk en verwarrend is. Dat zou ik me tenminste kunnen voorstellen. Maar laat ik een poging wagen een bepaalde context te schetsen. Dan allereerst aandacht voor het volgende:

AFWEGING

Ik waag mij niet

in duister

diep

dringt vaag gloeit

licht

in duister

diep

klinkklaag

lied

van duister

diep

erbarmen.

‘Veel meer leidde hen menschlievendheid en gevoel voor menschen waarde’,” stond ooit op een beeldje richting de hoofdingang. Het refereerde aan Johannes van Duuren en Maria van Vulpen die vele eeuwen daarvoor de gekken uit hun kerkers verlosten. Het moest ook de argeloze bezoeker van ‘Meerenberg’ herinneren aan het feit dat, hoe afwijkend gedrag ook kan zijn, het altijd mensen betreft en betrof. ‘Meerenberg en zijne krankzinnigen’, een facsimile wat ik ooit heb aangeschaft. Van ene Gerdes. Verlucht met tekeningen van H.M. Krabb” die zowel de patiënt laat zien als het klaslokaal waar les genoten wordt. Gepoogd werd om, met de toen aanwezige kennis, dat gedachtegoed van een inhoud te voorzien. En ik denk dat men daar toen in wist te slagen. Zoals ik ook denk dat het vandaag de dag nog voor een groot gedeelte lukt, hoewel daar ook weer vraagtekens bij te stellen zijn. En dat gebeuren ten aanzien van de grootheidsidee”n van toen” Als ik nu zie dat er over de ruggen van de ploeteraars weer bonussen als ijsjes worden uitgedeeld, Griekenland 130 miljard euro als steun ontvangt (de Griek gaat/ging met een gemiddelde leeftijd van 53 jaar met pensioen, liet zich zwart uit betalen en had nog nooit van tax gehoord, tenzij er Metaxa stond) en Twente landskampioen is geworden, valt er over gisteren niet veel meer te vermelden dan dat Marlies en Pieter kamperen op het naaldenveld, de verwarming weer aanstaat en dat de grond nog lang niet voldoende verzadigd is om het vocht van Pluvius op te vangen”

Dus wat zeur ik” Of welk verleden zeul ik met mij mee”
MEEZEULEN
Met een klap
ben ik weer
terug
draag de aardkloot
op mijn rug,
last van menig ramp
zalig
besluit, waaronder ik
gebukt.
Leuker kan ik het voor vandaag niet maken; en wat makkelijker zou zijn”
De Paden op als D P ‘er. Zij kwamen voor in ooit dat Santpoort, Medemblik, dan wel Duin & Bosch. Een geslachtsziekte die nu, dankzij de GGD, in het museum terecht is gekomen. En dat valt hogelijk te prijzen. Want waar de betrokkene in die eigen wereld huisde, was het voor zijn naasten een ramp. En die ramp voltrok zich zoveel jaren later juist voor die betrokkene: het leven in dat Gesticht en de totale ontluistering.
‘Voordat een onstuitbare vermagering en een voortschrijdende aantasting van het lichaam en vooral van het zenuwstelsel het leven deed uitdoven, verviel de patiënt, die aan bed gekluisterd voor alles volledig op anderen aangewezen was, in een totale wezenloosheid, zelfs z’n eigen naam en leeftijd was hij vergeten.’

Gedag!