E PERICOLOSO SPORGERSI

‘Rijd voorzichtig, denk aan mij, want de dood rijdt aan Uw zij…’

Een lichaam, geheel of gedeeltelijk ondergedompeld in een vloeistof, ondervindt een opwaartse druk die gelijk is aan het gewicht van de verplaatste vloeistof.

E PERICOLOSO SPORGERSI

TUSSEN SCYLLA EN CHARYBDIS.

Inleiding.
– ‘Op een gegeven moment hoort meneer K. van zijn huisarts dat zijn prostaatkanker te ver was uitgezaaid. Meneer K. gaf aan niet verder te willen leven. Hoewel hij nog nauwelijks zijn bed uit kon, ging hij zich heel destructief gedragen. Hij probeerde zich op te hangen aan een touw, hield messen achter en hij had zich al eens in zijn nek gestoken met een schaar. Zijn vrouw werd er wanhopig van. Zij begreep zijn wens om te sterven, maar ze kon niet tegen de manier waarop hij daar mee omging. ‘Kunt u niets doen, dokter”‘, vroeg zij haar huisarts.
Aldus begint de column Persoonlijk van huisarts van de Bruinhorst. (1996)
Euthanasie en hulp bij zelfdoding zijn heden ten dage bijzonder actuele zaken. Dit essay tracht een bijdrage te leveren aan de ontwikkelingen op dit gebied maar is met name gericht op de rol van de verpleegkundige* in een proces van hulp bij zelfdoding in een psychiatrisch ziekenhuis. Het heeft er echter veel van dat deze rol sterk onderbelicht wordt, wat blijkt uit het feit dat er in de velerlei artikelen die omtrent euthanasie en hulp bij zelfdoding zijn verschenen, praktisch niets over de rol van de verpleegkundige te lezen valt. Ook heeft het er alle schijn van dat de positie van de verpleegkundige afhankelijk is van de vraag hoe of de arts zijn positie wenst te bepalen.

Leegemaate (1993) stelt dat juist de verpleegkundige vaak de eerste is die signalen van deze strekking bij de behandelend arts naar voren brengt en ziet daarmee een nog niet nader bepaalde rol voor de verpleegkundige; Berghmans (1993) stelt echter dat hulp bij zelfdoding plaatsvindt binnen de ‘arts-patiënt relatie’, waarbij de rol van een behandelteam en daardoor de functie van de verpleegkundige op de achtergrond gedwongen wordt.
In het eerste deel ( het theoretisch kader) worden de begrippen euthanasie en hulp bij zelfdoding nader gedefinieerd. Met name staat hier de positie van de arts centraal. Daarna worden naar aanleiding van interviews met verpleegkundigen een tweetal casussen aangehaald die (2) de praktijk van alledag trachten weer te geven.
De wenselijke situatie (3) gaat uit van een drietal trajecten: hierin worden beschreven de rol van de behandelaar, de rol van het team en de rol van de ‘betrokken verpleegkundige‘. Tenslotte wordt aan de hand van de richtlijnen van de ‘Commissie hulp bij su”cide vragen’ van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie (NVVE, 1991) een 4 (voorlopig) Protocol omschreven.

In deze laatste twee delen wordt het begrip ‘levenshulp‘ ge”ntroduceerd. Onder levenshulp in dit kader wordt verstaan: – ‘het blijven benoemen en daarover in gesprek blijven met de patiënt omtrent de geuite doodswens.’ –

Indien sprake is van stervenshulp wordt een andere drempel in het proces overschreden. Dan zou er sprake kunnen zijn van een legitimatie van deze vorm van specifieke hulp.
– ‘De dokter kwam met een antwoord. Hij besloot een recept uit te schrijven voor dodelijke pillen en gaf deze pillen aan zijn vrouw met de woorden: “Uw vrouw zal ze goed bewaren. U kunt er om vragen zodra u dat nodig vindt”.
Meneer J. is twee maanden later op een natuurlijke manier overleden. Zijn vrouw moest hem elke dag het potje met dodelijke pillen laten zien; dit gegeven had meneer J. zoveel rust bezorgd dat hij, met zijn vrouw, zich kon verzoenen met zijn naderende dood.’ –
Mogelijk dat dit essay een antwoord weet te geven op de vraag:

‘WELKE ROL KAN DE VERPLEEGKUNDIGE VERVULLEN IN EEN PROCES VAN HULP BIJ ZELFDODING”‘

Alkmaar, maart 1996,
W.I.K.Pijper.
* Voor verpleegkundige wordt in dit betoog de vrouwelijke vorm gebruikt. Voor zij kan echter ook hij gelezen worden. Verder dient de definitie van verplegen volgens het verpleegkundig beroepsprofiel als uitgangspunt.
Onbegrijpelijk” In zekere zin heeft JU gelijk. Maar het was als een mantra wat mij zondag op de been hield. Voor een groot deel wandelend naar de stad, bleef ik mij aan Archimedes vasthouden. De zon hield zich staande aan het firmament en ik zou me kunnen voorstellen dat de kans op verblinding grotelijk aanwezig was. De Zangers zonder Naam liet het dit keer even afweten.
E pericoloso sporgergi kwam ik ooit ergens tegen in de trein. ‘Nicht hinauslehnen’ is de Duitse variant. ‘Niet uit het raam hangen’ de Nederlandse. Europees en daardoor Internationaal.
En Wilders reist de wereld af. Ternauwernood uit New York verdwenen, zaterdag als een popster in Berlijn onthaald. De Duitse minister van justitie, Sabine Leuteusser-Schnarrenberger (FDP), heeft het optreden van Wilders scherp bekritiseerd. De liberale bewindsvrouw noemde de Nederlandse populist ‘onguur.’
“Adviezen van ongure figuren uit Nederland druisen in tegen ons streven om de integratie van islamitische burgers en burgeressen te bevorderen”, aldus de minister. “Het gaat erom de positieve krachten van de islam te versterken. Rechts populistische aanvallen op delen van onze bevolking daarentegen splijten onze samenleving.”

CDA-barst kan breuk worden! En tussen Scylla en Charibdis”! Oude Grieken die niet alleen filosofeerden, debatteerden, onderzochten dan wel schreven, voerden ook vele tochten uit. En waar die tochten allemaal toe leidden”! Geluk, voorspoed en een glas wat tot de bodem leeggedronken werd. En de vraag nog steeds niet is beantwoord: wie betaalt de veerman”!