broodje

Juist om mijn xinnen te verzetten, ontkom ik er niet aan om weer wat met woorden te gaan goochelen. Of, zo je wilt, mijn woorden in xinnen om te zetten. Het heeft ook iets van ooit dat boek van Pietje Bell: zijn goocheltoeren. En als een oude Kazan probeer ik Klok bij te houden. Edoch, zelfs jongleren lukt me bepaaldelijk niet. Eén bal gaat nog wel, maar zodra er sprake is van twee laat staan drie, raak ik de draad en het gevolg daarvan kwijt. Kan me zelfs niet op Ida de Leeuw van Rees verlaten. Die in Beeld en Geluid met een snik na 37 jaren toch nog haar laatste patroon wist uit te raderen. Een omfloerste stem en een kortstondige snik luidden een legende uit. Misschien nog beter om te spreken over een monument. Een fenomeen.

Een instituut. Als daar al sprake van kan zijn. Zoals dat instituut voor Beeld en Geluid. Want ik ben daar toch nog behoorlijk van onder de indruk. Zoals ik wel vaker van bepaald einstituten onder de indruk ben. Neem nu Yxie. Ik zie. Al eerder een onderwerp dat mijn annalen heeft weten te behalen. En waar momenteel een vervolg op komt.
Bergen – Op 83-jarige leeftijd is Tony Swaanswijk-Koek afgelopen woensdag overleden. Zij was de vrouw van dichter, tekenaar, lithograaf en kunstschilder Lucebert. In 1994 werd ze weduwe. Mede door haar invloed zijn de plannen ontstaan voor Yxie, het cultureel centrum dat op het Doelenveld in Alkmaar komt, aldus Kees Wieringa van Provadja en Yxie. “Zij is een heel bijzondere vrouw geweest. Zij was een zeer kritisch meedenker over het werk van Lucebert.”
Tony Swaanswijk-Koek ontving in 2009 de Museummedaille, een Koninklijke onderscheiding die zelden wordt uitgereikt. Die eer viel haar te beurt voor de schenking van Luceberts omvangrijke collectie aan het Rijk. Lucebert en zijn vrouw zijn veertig jaar samen geweest. Daarover zei ze in een interview in 2007: “We waren altijd met elkaar, er waren geen verhoudingen, er bestond niemand anders.” En nooit ruzie” “Nooit! Tot op het laatst waren we het altijd eens.”

Hoe is dat nu mogelijk” Heel simpel. Dat ligt besloten in de naam. Want waar Koek is zal de koek nooit opraken. En waar Zwanen de wijk nemen, gaan zij immer gepaard. Want Swanen wijken nooit. Niet van elkaar. En ook die trieste informatie zal ons in de aankomende tijd mogelijk weer te wachten staan. De treurende weduwe waarvan de partner geschept is door een auto. De weduwnaar die ettelijke weken uitkijk naar zijn partner. Want ook zwanen zijn elkaar levenslang trouw. Letterlijk tot in de dood. En als er weer eens een hele kudden zwanen passeert, zijn dat mogelijke nestblijvers. Tot het moment waarop ook zwanen last krijgen van hun hormonen. Tenminste, dat neem ik maar aan. Zoals jullie deze woorden kunnen aannemen. Of ze laten voor wat ze zijn. Stomme woorden.
En wat valt er nog meer te liegen. Het volgende kan ik constateren. Voorpagina nieuws.
CDA velt collega Alkmaar. Coalitie valt over MCA-affaire.
Het Alkmaarse college van PvdA, D66, Groen Links, CDA en VVD is gisteravond tegen de verwachtingen in gevallen. En terwijl Burgemeesterpiet bezig is landelijk de prostitutie te kanaliseren, ontvangt hij hevige kritiek van de oppositie fracties (SP, OPA, Trots op Nedewrland, Leefbaar Alkmaar) en de VVD en zijn eigen CDA. Bruinooge zou zich de afgelopen maanden hebben verscholen als het om het M(edisch) C(entrum) A(lkmaar) ging. Hij gaat dan ook vandaag naar de Commissaris van de Koningin. En Remkes ziet hem aankomen. De man die vaag de indruk maakt in de voetsporen van die Spaanse Ridder te willen stappen. De man die waarschijnlijk geen weet heeft van de Victorie van Alkmaar. Het is dan ook al een aantal eeuwen geleden. In een tijd waarin tijd geen andere tijd was dan de huidige tijd is. Behorend tot de geschiedenis van een mensheid die zich steeds, als nieuw, weet te herhalen.
De gemeenschappelijke noemer” Belangen! Of mogelijk het huidig gangbare: veranderde inzichten. Waarbij omstandigheden rollen kunnen spelen. Bijvoorbeeld van de excuses.
Ook dit heeft weer te maken met politiek. En politiek kwam ook gisteren nadrukkelijk aan de orde. Omtrent het manipuleren. Van de media. Omtrent de trucjes die mediatrainers als Frits Wester, naar voren weten te brengen. Het bespelen van de mensheid. En de willekeur waarmee mensenmassa’s in beweging zijn te brengen. Desnoods door een schreeuw op de Dam. Op een verkeerd moment. De angst die zich onderhuids bij mensen voordoet. En de paniek die dit weer tot gevolg heeft. Gevolg kan gaan hebben. En de reacties. Van de overheid. Meer gevoel voor veiligheid naar voren brengen. Wat blauw is veranderen door de kleur zwart. Mensen met oortjes in de straat. Mensen met een V op hun revers. Gladgeschoren hoofden. En ergens, verdwaald, een hanenkam. Een verdwaalde punker. Tegenwoordig vrijdenker. Beroep: ‘lopend kunstenaar.’

Broodje als bijnaam. Werken bij een warme bakker en onverkocht brood delen met zijn hongerige punkvrienden. Een jeugd die zich afspeelt in pleeggezinnen en jeugdhuizen. Een jaar of 17 was hij toen de punk bij hem aansloeg. ‘Die pure rauwheid van de muziek. Had misschien ook wel te maken met de onrust in mijn hoofd. Daarnaast gaf de punkbeweging mij eindelijke het gevoel dat ik iemand was.’ “De punkwereld is geëxplodeerd door de heroïnewereld”, zegt Broodje. “Ook in mijn geheugen heeft de heroïne gaten achtergelaten. Op een gegeven moment had ik er genoeg van. Radicaal stoppen wilde ik. Cold turkey. Heftig, maar het werkte.”
De punk komt echt niet terug, maar sporen van de beweging vind je volgens Broodje nog wel terug bij mensen die opkomen voor de vrijheid. De naam van Theo van Gogh valt.
“Toen Theo vermoord was heb ik besloten er uit te zien, zoals ik er uit wilde zien. Piercings, oorringen, veiligheidsspelden en een kuif in vier verschillende kleuren. Dit is mijn vrijheid. Wie zijn die allochtone rotjochies in mijn wijk Bos en Lommer dat ze mij uitschelden omdat ze denken dat iemand met geverfd haar een homo is” Ik zie mezelf als oud-punker en vrijdenker. Ik laat mij niet beïnvloeden door de tv. Denk zelf: dat heb ik mijn zoon ook geleerd.”

Broodje, Bert Viergever, 51 en woonachtig in Amsterdam. In gesprek met Rob Bakker. In de rubriek onderweg. Ontmoetingen in de regio. Iedere dinsdag tot en met vrijdag.