Waarom" Het antwoord zweeft tussen nieuwsgierigheid en ijdelheid.

De vraag waarom laat zich door Freek de Jonge als in het bovenstaande vatten. Dat hij dit gevat doet, geeft iets aan van de veelzijdigheid waaronder de man gebukt zou moeten gaan. Maar daar is geenszins sprake van: ik mocht hem, tot twee keer toe, de hand schudden. Vandaag besloten onder de douche te gaan…

Vroeger was… en dan volgt er veelal een opsomming van wat was. Soms kan ik me daar hartstochtelijk in vinden, anderzijds heeft het verleden ook recht om te blijven rusten. Dat aan dat rusten de kreet wordt gekoppeld dat er dan ook nog sprake dient te zijn van enige dan wel eeuwige vrede, is een vanzelfsprekendheid die in die simpele letters besloten ligt: RIP. Nu is vroeger een nogal rekbaar begrip: de variabelen als zodanig spreken voor zich. Maar neem nu eens een gemiddeld uitgangspunt, bijvoorbeeld ouders dan wel grootouders en de tijd waarin zij verkeerden. Dan valt er nu nog wel enigszins een beeld te vormen omtrent de omstandigheden waaronder zij vertoefden. De tijd, die op een totaal andere manier werd beleefd, de omstandigheid die zich toen kenmerkte, de zorgen die zich toen voordeden en het gebruik van de religie. Ik spreek bewust van het gebruik van de religie omdat juist die invulling zo uitgesproken was. De wil van God kwam in vele vaandels voor, dat het leven lijden was een vanzelfsprekendheid en dat, wanneer er sprake was van enige overtreding er over zonde werd gesproken, een goede manier om iemand weer op het rechte spoor te brengen. ‘Zonde’, al weer de laatste Zomer op het Plein.

“Niet alleen wat stout is, is zonde. Het is ook zonde als iets dat stout is, mislukt.” Aldus cabaretier Freek de Jonge gistermiddag op een afgeladen Canadaplein. Freek zorgde met ‘Zonde’, zijn laatste programma met liedjes en conferences, voor de finale van de dertiende editie van de zomerse reeks van optredens op het Canadaplein en op het Europaplein (De Mare) onder de noemer Zomer op het Plein. In het voorprogramma stond singer-songwriter Rogier Pelgrim die een verhaal vertelde dat hij op de middelbare school reeds het kwalijke genoegen had met ene Freek de Jonge vergeleken te worden. Er trots op was nu in het voorprogramma van dit fenomeen het publiek te mogen opwarmen. Want door een wat straffe wind en een donker overvliedend wolkendek zag het ernaar uit dat mogelijke buien door het verzamelde publiek dienden te worden getrotseerd.

Met ‘bier, zweet en tranen’ wist Freek het publiek in beweging te krijgen, nadat een bewerking van Quo Vabis de toon had gezet. Want toon zetten kan de man. Gelijk hij in het verleden reeds regelmatig heeft gedaan. Zijn scherpte is nog steeds niet verdwenen, hoewel er sprake is van een zekere mildheid. Ook hij is door de tijd niet alleen achterhaald, maar daardoor ook gelouterd. Het is dan ook geen wonder dat hij, naast het door hemzelf ingezette ‘we want more’ eindigde met de enige nummer 1 hit ooit gescoord: zijn vader moet dit ooit geweten hebben. En ook nu weet hij de actualiteit in een tweetal zinnen te vatten. Wat zou ik graag eens in blik in zijn geest willen werpen!
De tijd schrijdt voort, ook Neerlands Hoop is uit een verleden. Een vroeger. Waarbij ik dan weer de opmerking zou kunnen maken dat ‘in mijn tijd’… in het midden latend wat in mijn tijd toen zo bijzonder was. Misschien dat de wereldproblematiek niet direct mijn interesse had, de kolenboer zoveel mud antraciet kwam brengen en dat het niet altijd een genoegen was de kolenkit te vullen. Met name wanneer vocht en vorst voor een niet te bikken hoeveelheid kolen zorgdroegen. Het gruis dat zich had verzameld en de kachel die, als enige het woonvertrek, van warmte voorzag. Het wasrek rond de kachel en de jaren vijftig die zich grauw en grijs voordeden. Althans, de kleur was in de zwart/witte foto’s van toen geheel verdwenen. En toch…

Vandaag wat andere plaatjes. Van al eerder van de afgelopen week. Toen wij ergens onderweg vertoefden. De AZL-route aflegden. Waar ik even melding van heb gemaakt. Nu een deel twee in zekere zin. Want ook dit is nu verleden. Bijkans vroeger, maar… nog niet helemaal!